Je weet het antwoord al. Niet met je hoofd, maar met dat knagende gevoel in je lijf dat al ’n tijdje zeurt.
Je staat in je atelier. Hoe heerlijk zou het zijn als je vandaag even kon spelen? Schijt aan je klanten, en gewoon maken waar jij zin in hebt. Het voelt als een luxe die je je niet kunt veroorloven. Eerst de orders afmaken. Eerste nog even de mailtjes doen. Zo laat al? Dan doe ik het misschien morgen.
De volgende dag loopt exact hetzelfde. Je neemt een nieuwe aanvraag aan voor het werk dat altijd verkoopt. Het werk waar waar je voor wordt gevraagd. De klussen waarvan iemand anders bepaald hoe je dag eruit ziet. Je week. En je jaar.
Enerzijds is dat ego strelend, maar anderzijds is schuurt het, want het werk ‘waar ze je voor willen’ geeft je niet meer de joy die je ooit voelde. Dit speelt al langer en zit dieper dan je denkt. Laat me je meenemen.
Waarom maak ik niet meer wat ik wil maken?
We gaan even terug in de tijd. Toen je klein was en jouw energie te veel was voor de ander. Thuis of op school.
Als kind spiegelde jij de ander iets terug wat hem of haar niet aanstond. Je enthousiasme, je eigenzinnigheid, je manier van kijken. Dit alles was te confronterend voor de ander. Een kind denkt niet “er is iets mis met de ander.” Je denkt: ìk doe iets fout.
Dus paste je je aan. Liet je een beetje minder zien van jezelf. Schoof je de deksel op je werkelijke zelf. Je ware identiteit.
Niet één keer, maar honderden keren. Op het schoolplein. Aan de keukentafel. In je eerste serieuze baan. In je een klantgsprek. Elke keer dat je voelde dat je “teveel” was, leerde je systeem: pas aan, dan mag je meedoen.
In aflevering 127 van Gouwe Vrouwe vertel ik over Hilda van Suylenburg – een personage uit een roman van 1897 dat vrouwen aansprak wiens energie “in slaap was gesust en werkkracht was verlamt”. Ze was fysiek vrij. Maar ze vulde haar dagen met wat zij zelf noemde “onvruchtbare nietigheden”. Dingen die ze andere meisjes zag doen, maar zich tegen wilde verzetten. Ze voelde dat er meer in het leven zat, maar zichzelf moest dimmen, om geaccepteerd te worden.
Dat klinkt als 1897. Het voelt als gisteren.
Hoe weet ik of ik werk voor mezelf of voor de ander?
Door één concrete vraag te beantwoorden: Wanneer heb je voor het laatst iets gemaakt voor jezelf?
Niet als experiment voor een klant. Niet als “test” voor Instagram. Gewoon omdat je het wilde maken. Voor jezelf?
Als je daar lang over moet nadenken. Of als het antwoord “maanden geleden” is, staat je bedrijf al een tijd compleet in het teken van je klant.
Signalen dat je er teveel bent voor de ander:
- Je hebt een nieuw idee maar je checkt eerst wat “de markt” ervan vindt, of je googelt of iemand het al doet
- Je maakt iets wat je blij maakt, maar je denkt gelijk weer in “is dit verkoopbaar?”
- Je past je werk aan op wat de klant denkt te willen, ook als je precies weet wat ze nodig hebben
- Je bent uitgeput na een dag vol opgelegd makerschap, maar springleven na een uur creëren voor jezelf
Dit is geen onwil. Het is een ingesleten patroon dat voor je beslist zonder dat je het doorhebt. Je intuïtie (de rechterhersenhelft die precies weet wat je graag zou willen maken) wordt keer op keer overruled door je hoofd: wie zit hierop te wachten, is het niet te gek, misschien later.
Onderzoek van Atria onder ruim 1.300 Nederlandse jongvolwassenen laat zien dat vrouwen hun keuzes (in werk, zorg en richting) sterk laten sturen door aangeleerde opvattingen over gemeenschapszin en aanpassing, ook zonder dat ze zich daar bewust van zijn. Jij bent niet de eerste. Je oma deed het ook. Je moeder leerde het van haar. Net als bij mij, zoals ik deel in de podcast.
Je bent niet overgeleverd aan dit ‘doorgeefluik’. Maar jij bent wel verantwoordelijk om het te doorbreken.
Lees ook: Voldaan leven en ondernemen vanuit je hart
Hoe kom ik weer bij mijn eigen werk terug?
Blijf vooral weg bij het sleutelen ìn je bedrijf. Bij rationele opties die de buitenwereld (lees : 10K businesscoaches) je aanreiken. Je vind het antwoord niet in je werk, maar in jezelf.
In aflevering 127 gebruik ik de metafoor van een ronde tafel. Je bent aangekomen bij een spel dat al bezig was. Ik verwijs hier naar het patriarchaat en hoe de regels zijn besloten vóórdat we mee mochten doen. En jij hebt je eraan gehouden omdat je geen andere optie zag. Dit geldt voor vrouwen in de maatschappij én vrouwelijke ondernemers.
Je kunt je stoel naar achter schuiven. Je kaarten neerleggen. Opstaan. Besluiten dat het standaard ondernemerschap niet bij je past. Dat voelt misschien onwennig, maar het is de eerste beweging terug naar je artistieke autonomie.
Concreet betekent dat: iets maken wat niet te koop is. Iets afmaken dat al drie maanden half klaar op de plank ligt, gewoon om je creatieve vuur weer aan te wakkeren. Een aanvraag weigeren waar je buik al bij het eerste mailtje nee zei, en kijken wat er dan gebeurt. Je voorgevoel stapje voor stapje terug leren vertrouwen.
Je creatieve ziel wil vrij gelaten worden. Wil spelen. En ze bonkt onder de putdeksel, die jij er zelf opschoof. Dat weet je al langer dan je hardop durft te zeggen.
Lees ook: Dure honger – waarom erkenning je bedrijf ondermijnt
Veelgestelde vragen
Ja, en dat zegt niets over jou als creatieve professional. Het zegt iets over hoe lang je systeem al op “aanpassen” staat. Dat patroon is niet in één week gegroeid. Het is ingesleten door herhaling. Over je hele leven. Wat helpt is je bewust te worden van je eigen gedragingen. Wanneer sta je totaal in dienst van de ander, en wanneer mag jij meedoen? Hoe voelt het in je lijf om altijd maar aan te staan in je bedrijf? En hoe voelt het om een momentje voor jezelf te nemen, als is het maar een half uurtje, waarin je iets doet wat geen resultaat hoeft te hebben. Just for you.
Een dipje gaat over. Iets diepers blijft. Als je al maanden geen verbinding meer voelt met je werk. Als je uitgeput bent van werk dat je vroeger energiek maakte. En wanneer je weet dat je de verkeerde opdrachten aanneemt maar ze toch aanneemt, dan gaat het niet om het missen van inspiratie. Dan gaat het om de afstand tussen jou en je eigen gevoel. Je vertrouwt deze niet en daar zit de bottleneck.
Ja. Er moet brood op de plank. Lekker brood! In onze calvinistische maatschappij denkt men: (en daarom ben jij het ook gaan geloven) ‘Werk kan niet altijd leuk zijn’. Wát een dooddoener, voor mensen die wegwuiven dat ze zichzelf weinig gunnen. Als je alleen maakt wat verkoopt, dan ben je na een tijd totaal weggedreve van je oorspronkelijke passie. De reden waarom je ooit begon. Dan wordt het geld het enige anker en dat maakt je kwetsbaar. Je artistieke autonomie is ook bedrijfseconomisch relevant, want zonder die spark ga jij het ondernemerschap niet volhouden. Zie het als professionele selfcare. Goed zorgen voor de ondernemer achter de onderneming. En weet dit: daarin hebben vrouwen iets anders nodig dan mannen. Mannen gaan vaak voor het spel: winnen, winst maken, concurreren. Vrouwen gaan voor diepgang, iets bedragen aan het geheel, helpen.
Omdat je hersenen dit aanpassen als veilig hebben geregistreerd. Vroeger was aanpassen de manier om erbij te horen. Je systeem verbindt afwijken van de groep onbewust met gevaar. De beweging terug naar jezelf voelt daarom letterlijk onveilig, ook als er in de buitenwereld niets aan de hand is. Wil je dit doorbreken, dan heb je een proces aan te gaan met jezelf. Dat gaat niet over één nacht ijs, want je rijdt al je hele leven op hetzelfde spoortje. Nieuwe gedachten & gedrag kosten tijd, maar boy oh boy, wat maakt deze eigen weg je leven vrij & blij!
Bewustwording (=inzien dat het patroon er is) kun je zelf. Maar het patroon veranderen vraagt vaak meer dan een inzicht, omdat het waanzinng taai is. Als een diepingesleten weg. Wat je tegenhoudt zit niet in je hoofd, het zit in je lijf, in aangeleerde reflexen. Coaching die daarnaar kijkt (dus niet naar je strategie maar naar wat erónder ligt in jouw persoonlijkheid) kan het verschil maken. Als je merkt dat je al tijden dezelfde cirkel rondloopt, is dat een teken dat kennis alleen niet voldoende is. Je mag weer leren voelen. En vertrouwen op je gevoel.
En nu?
“Teveel” is altijd het oordeel van iemand die te weinig durft.
Wil een eigen paadje leren leggen, naast die ingeslten snelweg? Zodat je loskomt van hoe het hoort of wat ‘moet’ en je eigen leven kunt gaan leiden. Je weet me te vinden als je dat samen wilt ontdekken.
