Belemmerende overtuigingen komen steeds terug omdat je ze op de verkeerde laag bestrijdt. De gedachte is de dekmantel van een oud beschermingsmechanisme, en zolang de angst daaronder niet gezien is, blijft ze je sarren.
De offerte staat al twee weken in je drafts. Je hebt de prijs drie keer aangepast. Naar beneden. Je vroeg je partner op diens mening. Googlede drie collega’s, en nog steeds hangt je vinger boven de savebutton. Aan rekenen ligt het niet. In je atelier weet je precies wanneer een naad een millimeter verschoven zit, zonder meetlint. Maar zodra het over jouw prijs gaat, meldt zich een stem: ‘Ja zeg, ze zien je aankomen’.
Die stem klinkt zo ontzettend waar. Dat is precies haar truc. Over deze eeuwige twijfel maakte ik aflevering 123 van Gouwe Vrouwe: waarom ben ik zo’n twijfelkont?! Daar hoor je ook welk patroon er onder jouw twijfel ligt, en wat het je kost om het te blijven negeren.
Wat zijn voorbeelden van belemmerende overtuigingen als ondernemer?
De meest voorkomende belemmerende overtuigingen bij makers en creatieve ondernemers gaan over bestaansrecht: mag ik hier staan? Word ik hier echt voor betaald? Het zijn stemmetjes in je binneste die klinken als een klein meisje. Je bent er zo mee vergroeid, dat ze je heel lang niet opvallen. Ze klinken als:
- “Wie zit er op mij te wachten?”
- “Ik doe ook maar wat.”
- “Ik heb geen vakopleiding gedaan, dus ik kan niet de volle pond vragen.”
- “Ik ben geen echte ondernemer.”
- “Ik heb niet zoveel geld nodig.”
- “Straks val ik door de mand.”
Herken je die laatste? Over dat gevoel een bedrieger te zijn in je eigen bedrijf schreef ik eerder deze blog over het impostersyndroom.
Wat al deze zinnen gemeen hebben: ze voelen niet als overtuigingen. Ze voelen als de waarheid. Je gaat er zelfs bewijs voor verzamelen. Die ene klant die afhaakte onthoud je, de twintig die terugkwamen tellen niet mee.
Waarom werkt positief denken niet tegen belemmerende overtuigingen?
Positief denken richt zich op de inhoud van de gedachte, terwijl het probleem in haar functie zit. De overtuiging is de vuistregel van een deel in jou dat je wil beschermen tegen afwijzing, en dat deel laat zich niet wegsturen door een affirmatie op je spiegel. Dat is als ’n sticker over het controlelampje plakken: het licht schijnt er dwars doorheen.
Ik noem dat deel de innerlijke zuurpruim. Ze is mega slim. Ze verkoopt deze rem als verstand: “het is nog niet goed genoeg”, “niemand wacht op je nieuwe idee”, “eerst nog even checken bij een paar mensen.”
Daarom kun je tien keer rationeel besluiten dat je overtuiging onzin is, en tóch de offerte niet versturen. Twijfel is geen gebrek aan weten . Het is wantrouwen in jezelf. En het is ook waarom je een briljant creatief idee kunt hebben en toch niet begint: je hoofd wint het gevecht van je onderbuik, elke keer weer.
Wat hier ook nog extern meespeelt is dat we in een ‘hoofdige’ maatschappij leven. Gevoel is ondergeschikt. “Hup, schouders eronder”, “Niet lullen maar poetsen”. Allemaal vreselijk suffe dooddoeners die misschien eventjes werken, maar je altijd met een rotgevoel achterlaten, want de zuurpruim komt altijd weer terug maar haar kritische stem.
Waar komen belemmerende overtuigingen vandaan?
Belemmerende overtuigingen komen uit een periode waarin ze (nog) klopten. Als kind trok je conclusies die je toen veilig hielden: doe maar normaal, val niet op, pas je aan, dan mag je meedoen. Was jij de vreemde eend in de bijt, dan leerde je extra goed dat jouw eigen zienswijze niet altijd welkom was. Dan volg je liever de regels van de ander, omdat de kans op liefde & acceptatie zo groter was.
Die conclusies zijn nooit officieel herzien, vanuit een volwasse blik. Ze draaien nog steeds mee op de achtergrond, alleen is het speelplein nu Instagram en heet de juf nu ‘je klant’.
Dit speelt bij vrouwen bovendien breder dan jouw persoonlijke verhaal: onderzoek laat zien dat vrouwelijke ondernemers hun eigen ondernemersvaardigheden structureel lager waarderen dan mannen, zelfs als ze aantoonbaar in staat zijn een succesvol bedrijf te runnen. Het ligt dus niet aan jou. Het is wel van jou, en daarmee ook aan jou om er iets mee te doen. Als mens, en daarmee pluk je de vruchten als ondernemer.
Hoe kom ik wél van een belemmerende overtuiging af?
Door de laag eronder aan te kijken, via je lijf in plaats van via je hoofd. Een overtuiging verliest haar grip zodra de angst die ze verbloemt gezien en gevoeld is, en dat is werk dat je niet kunt doen door er nog langer over na te denken.
Je lijf weet het namelijk allang. Die knoop in je maag bij dat ene mailtje, de hoofdpijn op de dag dat je aan je website zou werken, het wakker liggen om drie uur ’s nachts met ideeën die je overdag niet uitvoert. Dat zijn lichamelijke boodschappen die je hoofd steeds overstemt.
Begin klein, en zonder oordeel. Schrijf de zin (voor je website of post) op zoals hij letterlijk in je hoofd klinkt, op z’n ‘lelijkst’. Merk waar de weerstand in je lijf zit, als je ‘m hardop uitspreekt. Zonder oordeel. Want dan blijf je weg van die negativo. Wees nieuwsgierig naar de fluisterstem onder dat getetter.
Reken er niet op dat de overtuiging na één schrijfoefening vertrekt. Ze zit er al 30/40/50 jaar en neemt haar taak weergaloos serieus. Dit gaat over oefenen. En de tijd nemen om iets af te leren (negatief zelfbeeld) en vervolgens iets nieuws te leren: ‘Ik mag bestaan!’
Veelgestelde vragen
Er is geen verschil, het zijn twee woorden voor hetzelfde mechanisme: een aangenomen waarheid over jezelf die je gedrag stuurt zonder dat je het doorhebt. In coaching en NLP worden beide termen door elkaar gebruikt. Waar het om gaat is dat de overtuiging ooit een functie had en die functie stiekem nog steeds uitvoert. Als een software die nooit is upgedate.
Een negatieve gedachte komt voorbij en waait weer over. Een belemmerende overtuiging is een vaste vuistregel die je gedrag bepaalt: je verstuurt de offerte niet, je stelt de lancering uit, je verlaagt je prijs voordat iemand erom vroeg. Gedachten heb je, een overtuiging bén je gaan geloven. Daarom is het je blinde vlek geworden.
Kijk naar waar je uitstelt, niet naar wat je denkt. Of ben je bewust van de zinnetjes die opkomen als iemand je een compliment geeft over je werk. Daar vlakbij woont de zin. Iedereen heeft 1 of 2 kei-hardnekkige, die telkens terugkomen. Vaak is het de gedachte die zo vanzelfsprekend voelt dat je hem nooit hardop hebt uitgesproken.
Bewustwording kun je zelf: de zin opschrijven (als je ‘m weet), voelen waar hij zit, opmerken wanneer hij het stuur pakt. De laag eronder is lastiger alleen, omdat je precies daar je eigen blinde vlek hebt. Hulp vragen voelt voor veel makers als falen, terwijl het andersom is: het is zelfliefde, en de snelste route terug naar je eigen kompas.
Omdat je onderneemt volgens regels die niet voor jou zijn bedacht, en je lijf dat allang doorheeft. Twijfel is een symptoom, en zelden het echte probleem. Het is eerder ’n lichamelijk signaal (bijv buikpijn of spierkrampen) dat je jezelf wantrouwt op een terrein waar je je hebt aangepast aan hoe het hoort. Bij elke stap naar buiten laait hij op, omdat zichtbaarheid het risico op afwijzing groter maakt.
Wil je weten met welk zinnetje jou vastgenageld houdt?
En waarom? Dat zoeken we op tijdens een 1:1 coachingdag. We duiken samen ónder het oppervlak, naar de plek waar die stem huist en haar motivatie zichtbaar wordt. Geen praktisch plan aan de oppervlakte, want dat houdt nooit stand, dat weet jij inmiddels ook.
